TCDN24H – Ngày nay, khi công nghệ và các xu hướng sáng tạo mới liên tục thay đổi cách con người tiếp cận mỹ thuật, Họa sĩ Vương Thanh Mỹ vẫn kiên trì với các chất liệu truyền thống, dành nhiều năm theo đuổi sơn mài truyền thống và lan tỏa tinh thần thủ công tới đời sống nghệ thuật cũng như thế hệ trẻ.
Nút giao nhau giữa họa sĩ Vương Thanh Mỹ và nghệ thuật sơn mài truyền thống
Sinh năm 1981, Vương Thanh Mỹ hiện là họa sĩ tự do chuyên sáng tác với chất liệu sơn mài truyền thống. Bên cạnh hoạt động nghệ thuật, chị còn giảng dạy bộ môn Thủ công ứng dụng trong thiết kế thời trang tại Viện đào tạo quốc tế UniDesign và là giảng viên thỉnh giảng khoa Thiết kế Mỹ thuật của Trường Đại học Kiến trúc. Song song đó, chị phát triển thương hiệu decor thủ công Muniq Decor tại Hà Nội, nơi những giá trị mỹ thuật truyền thống được tái hiện qua các sản phẩm trang trí mang hơi thở đương đại.
Được biết, khi còn nhỏ, chị đặc biệt yêu thích những công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và mang hơi hướng dân gian. Niềm yêu thích ấy đưa chị đến với khoa Mỹ thuật truyền thống của Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, nơi chị theo học chuyên ngành gốm. Tuy nhiên, con đường nghệ thuật đôi khi mở ra từ những thử nghiệm tưởng chừng rất tình cờ. Ban đầu, chị muốn kết hợp gốm với sơn mài, phủ lớp sơn ta lên cốt gốm để tạo nên những bề mặt vật liệu mới thay vì chỉ sử dụng men gốm. Từ sự thử nghiệm ấy, chị bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về sơn mài truyền thống và dần bị cuốn vào thế giới đầy bí ẩn của chất liệu này.
Sơn mài truyền thống – Chất liệu “đỏng đảnh” nhưng đầy chiều sâu
Trong giới mỹ thuật, sơn mài truyền thống hay còn gọi là “sơn ta”, thường được xem là một chất liệu khá “khó chiều”. Không ít người từng tiếp xúc rồi bỏ cuộc bởi những thử thách mà nó mang lại. Sơn ta có thể gây dị ứng, khiến da mẩn ngứa, quá trình sáng tác lại đòi hỏi nhiều công đoạn và quy trình phức tạp, từ việc cẩn trứng, khảm trai, lên các lớp màu, rồi ủ sơn cho khô phụ thuộc vào thời tiết và độ ẩm cần thiết nhất định, cho đến khi mài để lộ ra từng lớp lang màu sắc ẩn sâu bên dưới. Tất cả đều yêu cầu sự kiên nhẫn và kinh nghiệm tích lũy theo thời gian. Chưa kể, nguyên vật liệu cho sơn mài truyền thống cũng có chi phí khá cao so với các loại sơn công nghiệp thông thường.
Thế nhưng chính những thử thách ấy lại tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt đối với người nghệ sĩ. Quá trình làm sơn mài buộc người nghệ sĩ phải học cách chậm lại, học cách kiên nhẫn và chấp nhận những bất ngờ mà vật liệu mang lại. Sau nhiều năm gắn bó, chị nhận ra rằng chính sự “đỏng đảnh” của sơn ta lại khiến người làm nghề càng muốn khám phá và chinh phục sâu hơn. Từ lúc chỉ biết đến sơn mài như một chất liệu quen thuộc trong mỹ thuật Việt Nam cho đến khi thực sự sáng tác thường xuyên với nó, hành trình ấy của chị đã kéo dài khoảng 7 năm, đủ lâu để cảm nhận rõ vẻ đẹp tinh tế và chiều sâu mà chất liệu này mang lại.
Họa sĩ Vương Thanh Mỹ truyền lửa về giá trị bền vững của sơn mài trong nghệ thuật đương đại
Trong hành trình nghệ thuật của mình, họa sĩ Vương Thanh Mỹ đã tham gia nhiều dự án dành cho cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức, mỗi dự án đều mang dấu ấn riêng, nơi nghệ thuật không chỉ dừng lại ở giá trị thẩm mỹ mà còn gắn với không gian sống của con người. Tuy vậy, khi được hỏi về tác phẩm tâm đắc nhất, chị vẫn khiêm tốn cho rằng hành trình chinh phục sơn mài truyền thống còn dài và những tác phẩm trọn vẹn có lẽ vẫn đang ở phía trước.
Bên cạnh sáng tác, công việc giảng dạy mang đến cho nữ họa sĩ Vương Thanh Mỹ nhiều trải nghiệm đặc biệt. Từng nghĩ rằng giảng dạy không phù hợp với tính cách thiên về cảm xúc và tự do sáng tạo của mình, nhưng khi tiếp xúc với sinh viên, đặc biệt là thế hệ Gen Z, chị lại tìm thấy nguồn năng lượng tích cực. Việc lắng nghe và thấu hiểu cách các bạn trẻ tiếp cận thiết kế giúp chị điều chỉnh phương pháp truyền đạt, để lớp học không chỉ là nơi dạy kỹ thuật thủ công mà còn là không gian trao đổi ý tưởng và truyền cảm hứng.
Qua chất liệu sơn mài truyền thống, người nghệ sĩ kiên nhẫn tạo nên từng lớp màu rồi chờ đến khoảnh khắc mài để khám phá bề mặt tác phẩm. Có khi kết quả chưa trọn vẹn, nhưng cũng có lúc những hiệu ứng bất ngờ lại trở thành vẻ đẹp độc đáo. Chính hành trình ấy đòi hỏi người làm sơn mài vừa khéo léo như một nghệ nhân, vừa sáng tạo như một nghệ sĩ. Thông qua sáng tác, giảng dạy và các sản phẩm của Muniq Decor, nữ họa sĩ Vương Thanh Mỹ đang góp phần lan tỏa tình yêu với nghề thủ công truyền thống, để vẻ đẹp sơn mài Việt Nam tiếp tục được gìn giữ và khám phá trong đời sống nghệ thuật đương đại.
