TCDN24H – Trước làn sóng tái cấu trúc mạnh mẽ của ngành giáo dục, chuyên gia Nguyễn Mai Duyên – Thạc sĩ Tâm lý giáo dục, Giám đốc Viện Đào tạo Qibi đã có những phân tích sắc sảo về định hướng phát triển bền vững, giúp các trường chuyển mình từ vận hành cảm tính sang mô hình hệ thống chuyên nghiệp.
Thưa chuyên gia Nguyễn Mai Duyên, chị đánh giá như thế nào về sự chuyển động và những thách thức trọng yếu của khối mầm non ngoài công lập tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay?
Theo tôi, bức tranh mầm non Việt Nam đang chuyển động rõ rệt. Nếu trước đây khối ngoài công lập linh hoạt, thì nay khối công lập phát triển vượt bậc nhờ đầu tư mạnh, tạo “đà phát triển” lớn và đặt ra tiêu chuẩn ngày càng khắt khe, buộc khối ngoài công lập phải thay đổi toàn diện.
Theo tôi, trong 1-3 năm tới, thị trường sẽ có sự tái cấu trúc rất mạnh. Những nhóm độc lập nhỏ lẻ hoặc mô hình tự phát sẽ dần mất chỗ đứng. Thay vào đó, thị trường dịch chuyển theo hướng các chuỗi hệ thống được vận hành bài bản, chuẩn hóa về chương trình và quản trị. Đặc biệt, số hóa không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để đảm bảo chất lượng đồng đều, tối ưu chi phí và nâng cao lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên mới.
Từ kinh nghiệm đồng hành cùng hàng ngàn ngôi trường, chị nhận thấy đâu là sai lầm phổ biến nhất khiến các trường dù rất tâm huyết nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì và phát triển?
Sai lầm lớn nhất không nằm ở việc thiếu tâm huyết, mà là làm giáo dục bằng “cảm tính” nhiều hơn “hệ thống”. Nhiều chủ trường vận hành dựa trên kinh nghiệm cá nhân, thiếu quy trình chuẩn, dẫn đến tình trạng quản lý chồng chéo và phụ thuộc quá nhiều vào con người. Bên cạnh đó, việc đầu tư lệch trọng tâm vào cơ sở vật chất bề nổi mà quên đi cốt lõi là chương trình giáo dục và hệ thống vận hành phía sau cũng là nguyên nhân khiến trường khó phát triển bền vững.
Một lỗ hổng khác là việc đánh giá thấp vai trò quản trị tài chính. Nhiều chủ trường chưa nắm rõ dòng tiền hay cấu trúc chi phí, dẫn đến tình trạng “làm rất vất vả nhưng không thấy lãi”. Trong bối cảnh hiện nay, sự chậm thay đổi về tư duy cũng là rào cản lớn. Để tồn tại, các chủ trường cần chuyển đổi từ tư duy “làm trường” sang “xây dựng doanh nghiệp giáo dục”.
Nhiều ý kiến lo ngại rằng khi tiếp cận giáo dục như một mô hình doanh nghiệp sẽ làm mất đi tính nhân văn. Chị định nghĩa như thế nào về sự cân bằng giữa lợi nhuận và giá trị giáo dục?
Tôi cho rằng tư duy doanh nghiệp chính là “khung xương” nâng đỡ giá trị giáo dục chứ không hề đối lập. Nếu không có hệ thống vận hành tốt và tài chính ổn định, nhà trường sẽ rất khó để đầu tư dài hạn cho chương trình, trả lương xứng đáng để giữ chân giáo viên giỏi hay nâng cao trải nghiệm học tập cho trẻ một cách bền vững.
Lợi nhuận nên được hiểu là “hệ quả” của việc làm đúng và làm tốt. Khi nhà trường có hệ thống tài chính minh bạch, tối ưu được công suất lớp học và đa dạng hóa dịch vụ giá trị gia tăng (như các câu lạc bộ ngoại khóa, kỹ năng, after school…), họ sẽ tạo ra doanh thu lành mạnh. Khi giá trị cốt lõi là chất lượng chăm sóc trẻ được đảm bảo, sự phát triển về tài chính sẽ đến như một sự cộng hưởng tất yếu giữa niềm tin của phụ huynh và uy tín của thương hiệu.
Với gần 10 năm kinh nghiệm tái cấu trúc cho các cơ sở mầm non trên toàn quốc, đâu là triết lý mà chị luôn kiên định theo đuổi để giúp các trường thay đổi?
Triết lý của tôi là: “Không chỉ giúp một ngôi trường làm tốt hơn, mà giúp họ trở thành một hệ thống có thể tự vận hành không phụ thuộc vào cá nhân”. Tôi tập trung vào ba trụ cột: Chuẩn hóa hệ thống, phát triển đội ngũ và số hóa quản trị. Quá trình tái cấu trúc thực chất không phải là thay đổi hình thức bên ngoài, mà là thay đổi cách nghĩ của người lãnh đạo. Khi tư duy thay đổi, họ sẽ chuyển từ thế chạy theo vấn đề sang quản trị chủ động bằng dữ liệu và quy trình.
Điều tôi tự hào nhất không phải là số lượng trường đã đào tạo, mà là nhìn thấy các chủ trường tự tin nhân rộng mô hình và giải phóng được bản thân khỏi sự quá tải. Trong tương lai, ngành mầm non sẽ không còn là cuộc chơi của những cá nhân đơn lẻ mà là của những hệ thống có triết lý và nền tảng bài bản. Tôi hy vọng mình sẽ tiếp tục là người đồng hành, giúp các nhà trường đi nhanh hơn nhưng phải đi đúng hướng ngay từ những bước đầu tiên.
Xin cảm ơn những chia sẻ đầy tâm huyết và những góc nhìn chiến lược của chuyên gia Nguyễn Mai Duyên!
